به گزارش واحد اطلاعرسانی معاونت رسانه و فضای مجازی بنیاد بین المللی امامت، بیستوپنجمین جلسه از سلسلهنشستهای تخصصی «ماه امامت» با موضوع «مهدویت از منظر شهید صدر» عصر روز یکشنبه ۱۲ بهمنماه در سالن کنفرانس این بنیاد برگزار<
/p>
شد. این نشست با همکاری علمی پژوهشگاه شهید صدر و حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، پژوهشگران و دانشجویان علاقهمند به مباحث کلامی برگزار گردید.
در این نشست علمی، حجتالاسلاموالمسلمین دکتر محمدتقی سبحانی، رئیس محترم بنیاد بینالمللی امامت، بهعنوان سخنران حضور داشت. محور اصلی سخنرانی، تحلیل و واکاوی روششناسی مهدویتپژوهی در اندیشۀ شهید آیتالله سید محمدباقر صدر(ره) و بررسی پیامدهای باور به مهدویت در عرصۀ جهانی از منظر این متفکر برجسته شیعی بود.
معرفی پژوهشی درباره امام مهدی اثر شهید صدر
استاد سبحانی، با معرفی اثر کوتاه اما عمیق شهید صدر تحت عنوان «بحث حول المهدی» (پژوهشی درباره امام مهدی) که بهعنوان مقدمهای بر کتاب «موسوعة الامام المهدی» اثر آیتالله سید محمد صدر نگاشته شده، تأکید کرد: این متن نمونهای بارز از نگاه نظاممند، نوآورانه و گفتمانمحور متکلم معاصر در مواجهه با یکی از بنیادیترین آموزههای شیعی است.
ضرورت روزآمدسازی معارف
حجتالاسلاموالمسلمین دکتر سبحانی، در ادامه با استناد به دیدگاه شهید صدر، بر این اصل کلیدی تأکید کرد: دانش کلام و متکمان باید بتوانند جوهره اندیشه اسلامی و شیعی را با زبانی متناسب با زمان و گفتمان رایج هر عصر ارائه دهند. به بیان دیگر، اگر یک مکتب نتواند بازنماییهای جدید و مقبولی از اصول خود ارائه دهد، در معرض انزوا و مهجوریت قرار خواهد گرفت. جنگ امروز در عرصه اندیشه، بیش از آنکه جنگ حقیقت باشد، جنگ «نظریهها» و «گفتمانها»ست.
الگوی عملی شهید صدر در مواجهه با شبهات
مدیرعامل مؤسسه معارف اهلبیت علیهمالسلام با توجه به روش عملی شهید صدر، توضیح داد: ایشان در کتاب خود، هفت پرسش و شبهه متداول و بهظاهر ساده درباره مهدویت شیعه (مانند چرایی طول عمر، علت غیبت، امکان تحول بزرگ توسط یک فرد، چگونگی شناخت امام غایب و روش ایشان در ایجاد تحول) را دستمایه کار خود قرار داده است. رویکرد انقلابی شهید صدر، تکیه بر پاسخهای انفعالی و نقضی صرف نیست، بلکه او از دل پاسخ به هر شبهه، یک اصل بنیادین استخراج میکند.
<h2>تبدیل شبهات به نظریه جامع
حجتالاسلاموالمسلمین سبحانی بهعنوان نمونه تشریح کرد: در مواجهه با شبهه «طول عمر»، شهید صدر ضمن بررسی ابعاد مختلف امکان (منطقی، علمی، عملی) و اشاره به نمونههای قرآنی مانند حضرت نوح(ع)، به قاعدهای کلیتر میرسد: هنگامی که حجت الهی مأمور به انجام رسالتی ویژه و تحولآفرین در سطح تمدن میشود، ممکن است قوانین طبیعی به گونهای برای وی استثناء ش</p>
ود یا دانش ویژهای به او عطا گردد. این رویکرد برای تمام شبهات هفتگانه ادامه مییابد تا در نهایت، از مجموعه این اصول استخراجشده، یک «نظریه جامع تمدنی» درباره مهدویت شکل میگیرد.
ویژگی نظریۀ نهایی شهید صدر درباره مهدویت
شهید صدر، بهعنوان نظریه نهایی، مهدویت را نه صرفاً یک باور انتزاعی، بلکه یک «نظریه اجتماعیتمدنی» میداند که بر اساس آن، ظهور منجی، در پی یک بحران و خلأ بزرگ تمدنی (فراغ کبیر) ناشی از تناقضات ذاتی تمدن مادیگرا و بریده از خدا رخ خواهد داد. امام عصر(عج) به عنوان رهبری الهی که در طول تاریخ، تجربه زیست و شناخت عمیقی از سیر تمدنها دارد، در چنین شرایطی قیام کرده و تحولی بنیادین را رقم خواهد زد.
<h2>پیام محوری نشست مهدویت از منظر شهید صدر
این نشست، فراخوانی به متکلمان، مهدویتپژوهان و اندیشمندان حوزوی و دانشگاهی بود تا با الهام از روش نظریهپردازانه شهید صدر، از سطح تکرار و نقل متون گذشته فراتر رفته و به «تولید نظریه» و «تبیینهای روزآمد» از معارف امامت و مهدویت برای مخاطبان متنوع (کود
ک، نوجوان، جوان دانشگاهی، اندیشمند غیرمسلمان و…) بپردازند. این امر از سوی حجتالاسلاموالمسلمین محمدتقی سبحانی تنها راه حفظ جایگاه و اثرگذاری اندیشه شیعی در میدان رقابت گفتمانی جهان امروز ارزیابی شد.
